TOMCHILATIB SUG'ORISH TIZIMI SUG'ORISH ME'YORLARI VA TIZIMNING TUPROQ MELIORATIV HOLATIGA TA'SIRINI O'RGANISH
Ключевые слова:
suv tanqisligi, tomchilatib sug'orish, tuproq sho’rlanishi, mineralizatsiya, go’za, masofadan zondlash.Аннотация
Suv tanqisligi va aniq meteorologik ma'lumotlardan foydalanish imkoniyati cheklanishi kuzatilayotgan tumanlarda tomchilatib sug'orishga o’shash tadbirlarni qo’llash suv resurslaridan samarali foydalanish da muhim ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqot ma'lumotlari cheklangan sharoitda paxta yetishtirish uchun sug'orish jadvalini optimallashtirish muammosini hal qilishga qaratilgan. Tadqiqot 20 yillik MODIS (Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer) potentsial Evapotranspiratsiya (PET) ma'lumotlaridan foydalanadi, fazoviy o'lchamlari 500 m, bunda algoritm Penman-Monteit tenglamasi mantig'iga asoslangan. Ushbu tadqiqotdan ko’zlangan asosiy maqsad bu Oʻzbekistonning janubiy tumani, Gurlanda paxtani tomchilatib sugʻorish uchun ishlab chiqilgan ekspluatatsion va taxminiy sugʻorish jadvalini yaratishdir. Buni amalga oshirish uchun tadqiqot hududida 2000 yildan 2019 yilgacha bo'lgan keng qamrovli MOD16A2 Version 6 mahsulot ma'lumotlar to'plamining bilan tahlili o'tkazildi. Bu gʻoʻza (Gossypium hirsutum L.) fenomenologik bosqichlaridan olingan hosil koeffitsientlari (Kc) bilan oʻrtacha kunlik potentsial bugʻlanishni (ET0) hisoblashni oʻz ichiga oldi. Olingan natijalar paxta yetishtirish mavsumida suvga bo‘lgan talab miqdorining vaqtga bog’liq ravishda o’zgarishi, yozning o‘rtalarida maksimal iste’mol 270,9 m3 ga yetganligini ko‘rsatadi. Hisoblangan paxta suviga bo'lgan umumiy ehtiyoj 4714,9 m3, bu hududlarda sug'orish amaliyotini optimallashtirish uchun muhim tushunchadir.
Библиографические ссылки
M.P. Mednis Sug'orish rejimi va paxta o'simliklarining zichligi 12-15 p.
O. Eshchanov, Sh.Kenzhaboev va boshqalar.Xorazm viloyatining kuchsiz tabiy drenalangan sugorish massivlarida tomchilatib va er ustidan sugʻorish zharayonlarida sizot suvlari modemining oʻziga xosligini oʻrganish va uni ishlab chiqarish chikarishga tatbiq qilish uchun tavsiyalar ishlab chikish. 78-80 bet.
Paluashova G.K., Shirokova Yu.I. Xorazm viloyati sharoitida tuproqning tuz rejimini kuzatish va boshqarish usullarini o'rganish 370-371 b.
Chernishev A.K. Jahon amaliyotida va O'zbekiston Respublikasida qo'llaniladigan tuproq sho'rlanishini tezkor baholash uchun asboblar va jihozlar
Khamidov, M. Kh., Balla, D., Hamidov, A. M., Juraev, U. A. Using collector-drainage water in saline and arid irrigation areas for adaptation to climate change
Matyakubov B.Sh., Murodov O.U. Режим орошения хлопчатника на лугово-аллювиальных почв Хорезмского оазиса в условиях маловодья






