OMU DARYONING IKKI QIRGʻOGʻIDA YASHAB EJOD ETGAN ERKİN VOHİDOV VA MATIN ANDXUIYNING OʻZBEGIM VA QUVONCH AVJI QASIDALARIDAGI TARIXI SIMOLAR
Ключевые слова:
Erkin Vohidov, Oʻzbegim, Matin Andxuiy Quvonch Avji, Omu daryo.Аннотация
Ushbu maqolada, Omu daryoning ikki qirgʻogʻida ulgʻayib oʻsgan ikki vatanparvar shoir Erkin Vohidov va Muhammad Amin Matin Andxuiyning Oʻzbegim va Quvonch Avji nomidagi qasidalari har tamonlama tekshirilib, ushbu ikki qasidalarda tarixi asarlar va simolar tasbit etilib va har birining haqqida qisacha bilgi berilgan. Omu daryo, hozirgi Afgʻoniston va Tojikistonga tegishli boʻlgan Pomir togʻining etaklaridan qaynoqlanib, Panj va Koʻkcha daryosining birlashuvi bilan Omu daryo ismini olib, Afgʻoniston, Oʻzbekiston va Turkmaniston hududlaridan oʻtib Orol dengiziga quyilgan va Jayhun nomi bilan mashhur boʻlgan daryoning ismidir. Omu daryo, tili, tarixi, kimligi, borligi va boyligi bir boʻlgan buyuk Oʻzbek xalqini xuddiy bir tandagi ikki ruh kabi ikki qirgʻogʻida ayirib qoʻygan boʻlsa ham, bu ikki ayri yurtga yashagan Oʻzbek xalqi hichqachon oʻzligini va oʻtmishini unutmagan. Bu ikki barakatli tuproq, Abdurauf Fitrat, Abdulla Qodiriy, Abdulhamid Choʻlpon, Gʻafur Gʻulom, Oybek, Erkin Vohidov, Zulfiya, Ergash Uchqun, Muhammad Amin Matin Andxuiy, Shafiqa Yorqin, Muhmmad Halim Yorqin, Toshqin Bahoiy, Muhammad Ashraf Sharifiy, Muhammad Kozim Amini, G‘ulomsaxi Vakilzoda, Aminulla Noil Xonkeldi kabi milli gʻoyaga ega boʻlgan, oʻnlarcha shoir va yozuvchlarni oʻz bagʻrida yetishtirgan.
Библиографические ссылки
Abdullayev, Vohid, (h.1392), “Tarix-i adabiyot-i Turkiy Oʻzbekiy, Az sadda-yi hafda ton ima-yi sadda-yi nuzda”, Burhonuddin Nomiq ihtimomi bilan, İntishorot-i Taʻlimi nashriyoti, Kobul/Afgʻoniston.
Ahmadoughli, Abdul Khalil, (2023), “Nodira Begum Devonida Sevgili”, Talqin va Tadqiqotlar Xalq aro Journali, Soni 9, b. 187-200, Oʻzbekiston.
Ahmadoughli, Abdul Khalil, (2023), “Xoʻja Ahmad Yasavi va Uning Afgʻoniston Shimolidagi Qoʻlyozma Nusxasi”, Talqin va Tadqiqotlar Xalq aro Journali, Soni 4, b. 243-249, Oʻzbekiston.
Aminiy, Muhammad Kozim, (h.1385), “Afgʻoniston’dagi Oʻzbek Shoirlari”, Mayvand Nashriyoti, Kobul/Afgʻoniston.
Andxuiy, Muhammad Amin Matin, (h.1395), “Quvonch Avji” Mazor-i Sharif/Afgʻoniston.
Argunşah, Mustafa, (2017), “Çağatay Türkçesi” 4. Bosqi, Kesit Yoyinlari, İstonbul/Turkiya.
Arslan, İhsan, (2015), “Büyük Moğol İmparatoru Cengiz Hanʻın Din Algısı”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C.8, Say. 38, s. 1011-1027, Turkiya.
Baxradi, Parvin va b. (h.1400), “Sabkshunosiy Qasoyid-i Zahir-i Foryobiy”, Pajuhishho-yi Naqd-i Adabiy va Sabkshunosiy, soni 3, İron.
Baybal, Sami, (2015), “Babürlü Hükümdarı Ekber Şah’ın Dini Senkretizmi Üzerine”, Türk-İslam Medeniyeti Akademik Araştırmaları Dergisi, s. 51-63, Turkiya.
Begmatov, Soibjon, (2017), “Bastakorlar İjodi”, Oʻzbekiston Respublikasi, Oliy va Oʻrta Taʻlim Vazirligi, Oʻrta Maxsus, Kasb-Hunar Taʻlimi Markazi, Toshkent/Oʻzbekiston.
Darpini, Johann de Plano, (2000), “Moğol Tarihi ve Seyahatname”, çev, Ergin Ayhan, Derya Kitapları, Trabzon, Turkiya.
Ercilasun, Ahmet Bican, (2017), “Türk Dili Tarihi”, 17. bosqi, Oqchogʻ yoyinlari, Anqara/Turkiya.
Funda Gür, Bensu, (2015), “Tevfik Fikret, Hayatı, Sanatı, Eserleri”, b.1-25, Hojat Tepa Universiteti, Anqara/Turkiya.
İbrohim, Rahim, (h.1996), “Bobur Haqqida”, İntishorot-i Taʻlimiy Muassisasi, Kobul/ Afgʻoniston.
İnayat, Alimcan, (1992), “Nazugum Kıssası”, Milli Folklor, b.112-116, Turkiya.
İshonch, Zikrulloh, (h.1392), “Hozirgi Oʻzbek Tili”, İntishorot-i Taʻlimi nashriyoti, Kobul, Afgʻoniston.
İspir, Engin, (2006), “Aziz Nesin’nin Romanları Üzereine bir İnceleme”, Saljuq Universiteti, Turk Tili va Adabiyoti, Magistratura Tezisi, Konya/Turkiya.
Kamoloʻgʻli, Hasanov Husniddin, (2021), “Muhammad Amin Xoʻja Muqimiy Hayoti va Faʻoliyatining Oʻrganilishi”, Oriental Renaissance: İnnovative, educational, natural and social science, son 1, b. 200-208, Oʻzbekiston.
Karimov, Obidjon, (2016), “Yangi Oʻzbek Adabiyoti Tarixi: Savol-Javoblar”, Namangon Nashriyoti, Oʻzbekiston.
Kesik, Muharrem, (2014), “Sultan Alp Arslanʻnın Liderlik Vasıfları”, İnsan va toplum bilimlar Dergisi, son 4, Turkiya.
Korkmaz, Şenol, (2017), “Babürlüler Dönemi’nde Yaşamış Sufi Bir Şair: Bidil ve Özbek Yazar Fıtrat’ın Bidil [Bedil] Biyografisi”, Turkish Studies, İnternational Periodical fort the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, son 12/30, b. 343-372, Turkiya.
Leontiç, Mariiya, (2012), “Nazim Hikmet’in Hayatı ve Şiirleri”, Bal-Tam Türklük Bilgisi Uluslararası Hakemli Dergisi Son, 17, Turkiya.
Macun, İnci, (1990), “Hindistanʻda Türk-Müslüman Mimarı”, Ankara Üniversitesi, Dil Tarih-Coğrafya Fakültesi Dargisi, son 1-2, s. 4-347-359, Anqara, Turkiya.
Maghaminiya, Muhammed, (2013), “Mahdum Kulu Farağıʻnın Hayatı va Turkman Adabiyotındaki Yeri”, Mavi Atlas, GSÜ Edebiyat Fakültesi Dergisi, b.67-76, Turkiya.
Mallayev, Natan, (h. 1395), “Tarix-i adabiyot-i Turkiy Oʻzbekiy, Baxsh-i avval”, Burhonuddin Nomiq ihtimomi bilan, Bayhaqiy nashriyoti, Kobul/Afgʻoniston.
Mallayev, Natan, (h. 1395), “Tarix-i adabiyot-i Turkiy Oʻzbekiy, Baxsh-i duvvum”, Burhonuddin Nomiq ihtimomi bilan, Bayhaqiy nashriyoti, Kobul/Afgʻoniston.
Mengi, Mina, (2016), “Eski Türk Edebiyatı Tarihi”, Oqchogʻ yoyinlari, Anqara, Turkiya.
Navoiy, Alisher, (h.1387), “Majolisun-nafoyis”, Abdulloh Ruyin İhtimomi bilan, Sultoniy Matbaʻasi, Mazor-ı Sharif/Afgʻoniston.
Norqoʻziyeva, Shahnoza, (2018), “Taʻlim bosqichlarida Zulfiya Hayoti va ejodini oʻrganishda zamonaviy texnologiyalardan foydalanish”, Alisher Navoiy Nomidagi Toshkent Davlat Oʻzbek Tili va Adabiyoti Universiteti, Oʻzbek Tili va Adabiyoti Oʻqitish Fakulteti, Toshkent/Oʻzbekiston.
Nur, Nuryogʻdi, (h.1400), “Alisher Navoiyʻnin Asarlari va Adabiy Kishiligina Gʻisqa bir boqish”, Alisher Navoiy Tafakkurlarini Oʻrganish Xalq aro siminoriy, Navoiy tugʻilganining 580 yilligi munosibati bilan, Azodiy Matbaʻasi, b. 161-168, Kobul/ Avgʻonistan.
Ögek, Adem, (2018), “Türk Kültür Tarihinde Alp Er Tunga ve Uygur Türkleri Arasında Onunla İlgili Anlatmalar”, Turkish Studies, İnternational Periodical For The Language, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 3/7, s. 508-523, Turkiya.
Tojiboyev, Rustamjon, (2010), “Furqat Adabiyoti (Oʻquv uslubiy qoʻllanma”, Fargʻona Nashriyoti, Oʻzbekiston.






