XALQARO MUNOSABATLARDA ZAMONAVIY URUSHLARNING YUZAGA KELISH SABABLARI (QO‘SHMA SHTATLAR VA XITOY XALQ RESPUBLIKASI MISOLIDA)

Авторы

  • Mirhakim Turobjonov Jahon Iqtisodiyoti va Diplomatiya universiteti “Xalqaro munosabatlar” fakulteti 2-bosqich talabasi

Ключевые слова:

“Yangi urush”, mudofaa doktrinasi, sun’iy intellekt (AI), raqamli texnologiyalar, milliy xavfsizlik, “Xavfsizlik dilemmasi”, mintaqaviy mojarolar, harbiy sanoat, kosmik xavfsizlik, global urush, NATO

Аннотация

Ushbu maqolada “Yangi urush”[1] fenomenining vujudga kelishi va xalqaro munosabatlarga ta’siri hamda bu urush jarayonida qanday vosita va omillar hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanligi, “Yangi urush” ning tarixda bo‘lib o‘tgan urushlardan farqli jihatlari va urushdan keyingi yuzaga kelishi mumkin bo’lgan holatlar muallif tomonidan yoritib o‘tilgan. “Sovuq urush” davridagi harbiy qurollanish poygasi hamda mazkur hodisa natijalarining xalqaro munosabatlarga qay darajada ta’sir ko‘rsatganligi keltirilgan. Yadroviy urush xavfining global muammoga aylanish xavfi hamda texnologik rivojlanishning mazkur muammoga ta’siri o‘rganilgan. Maqolada shuningdek, Qo‘shma Shtatlar va Xitoy Xalq Respublikasi misolida, xalqaro siyosiy maydonda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammoli vaziyatlar, yuzaga kelayotgan mintaqaviy mojarolar “Yangi Amerika Xavfsizlik markazi”[2]ning Hind-Tinch okeani mintaqa mamlakatlari bo‘yicha xavfsizlik dasturi tahlilchilari bo‘lmish, Aleksandar Sallivan[3] hamda Yakob Stokslarning[4] mazkur mavzu yuzasidan keltirib o‘tgan ilmiy-tahliliy adabiyotlari asosida, muallif tomonidan ushbu jarayon xususi hamda oqibatlari tahliliy jihatdan o‘rganib chiqilgan. Siyosiy mojarolarning dunyodagi boshqa mamlakatlar ichki siyosiy pozitsiyasiga qay darajada ta’sir ko‘rsatishi keltirib o‘tilgan. Xususan,”To‘rtinchi sanoat inqilobi” mahsuli hisoblangan raqamlashtirish va sun’iy intellekt (AI)[5] mamlakatlar harbiy mudofaa sanoatiga ta’siri hamda mazkur jarayon natijasida yuzaga kelayotgan mintaqaviy mojarolarning global miqyosida ommaviy tus olish ehtimoli o’rganilgan. “Xavfsizlik dilemmasi”[6] konsepsiyasining xalqaro munosabatlarga bevosita ta’sir ko‘rsatishi oqibatida, ehtimoliy muammoli vaziyatlarning yuzaga kelish jarayonlari xususida, o‘z tahliliy xulosa hamda takliflarini bayon etgan yetakchi tahlilchi va nazariyotchi olimlarning fikr va mulohazalari muallif tomonidan atroflicha o‘rganilgan holda, “Yangi urush” fenomenining ommalashuvi, rivojlanishi hamda global urushning yuzaga kelish jarayoniga ta’sir ko‘rsatishi yuzasidan o‘z tahliliy xulosasini bayon etgan. Maqola xalqaro munosabatlar va siyosatshunoslik yo’nalishida tahsil olayotgan talabalar va mustaqil izlanuvchilar uchun tavsiya etiladi.

 

Библиографические ссылки

Н.А. НАРТОВ, В.Н. НАРТОВ: ГЕОПОЛИТИКА; Единство Издательство политической литературы: Москва, 2007; с 528.

Henry Kissinger: WORLD ORDER; Penguin Books: United States, September 9 2014; 432pp.

Samuel.P.Huntington:The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order; Simon&Schuster: United States, 1996; 560pp.

Elektron Manbalar:

TheRoutledgeHandbookofSecurityStudiesMyriamDunnCavelty,VictorMauerOldandnewwar:file:///C:/Users/User/Downloads/RoutledgeHandbooks-9780203866764-hapter17.pdf

Center for a New American Security (en-US) https://www.cnas.org/

Alexander Sullivan | Center for a New American Security (en-US) https://www.cnas.org/people/alexander-sullivan

Jacob Stokes | Center for a New American Security (en-US) https://www.cnas.org/people/jacob-stokes

EnterpriseArtificialIntelligenceDefinition:https://www.techtarget.com/searchenterpriseai/definitions

TheCalculusoftheSecurityDilemmaAviditAcharyaKristopherW.RamsayMarch 2013 https://web.stanford.edu/~avidit/security.pdf

The most important players in theNorth Atlantic Treaty Organization https://www.nato.int/nato-welcome/index.html

Bipolarity and War: The Role of Capability https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/68829/10.1177_002234338402100105.pdf?sequence=2

The collapse of the Communist bloc - The Cold War (1945–1989) - CVCE eu https://www.cvce.eu/en/education/unit-content/-/unit/55c09dcc-a9f2-45e9-b240-eaef64452cae/0e338012-dabd-4ea7-a1df-e24242db6384

10.NATIONAL SECURITY STRATEGY OCTOBER 2022 https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2022/10/Biden-Harris-Administrations-National-Security-Strategy-10.2022.pdf

DOD Announces Release of 2023 Strategy for Operations in the Information Environment Nov.17,2023 https://www.defense.gov/ News/Releases/Release/Article/3592788/dod-announces-release-of-2023-strategy- for-operations-in-the-information-enviro/

Sheraliyev M. Z. INTERNATIONAL RELATIONS IN DIGITAL ERA //Galaxy International Interdisciplinary Research Journal. – 2022. – Т. 10. – №. 10. – С. 206-210.

The United States Air Force Artificial Intelligence Annex to The Department of Defense Artificial Intelligence Strategy: https://www.af.mil/Portals/1/documents/5/USAF-AI-Annex-to-DoD-AI-Strategy.pdf

The United States Air Force Artificial Intelligence Annex to The Department of Defense Artificial Intelligence Strategy: https://www.af.mil/Portals/1/documents/5/USAF-AI-Annex-to-DoD-AI-Strategy.pdf

AI Security Center to Open at National Security Agency Sept. 28, 2023 | By Joseph Clark, DOD News: https://www.defense.gov/News/News-Stories/Article/Article/3541838/ai-security-center-to- open-at-national- security-agency/

DODReleasesAIAdoptionStrategyNov.2,2023 | By JosephClark, DODNews https://www.defense.gov/News/News-Stories/Article/Article/3578219/d od-releases-ai-adoption-strategy/

Шералиев М. З. ВЛИЯНИЕ ПРОЦЕССА ЦИФРОВИЗАЦИИ НА МЕЖДУНАРОДНЫЕ ОТНОШЕНИЯ //Новости образования: исследование в XXI веке. – 2022. – Т. 1. – №. 3. – С. 349-350.

China’s Military Strategy White Papers: https://www.airuniversity.af.edu/CASI/Display/Article/1353697/in-their-own-words-chinas-military-strategy- white-papers/

China's Military StrategyThe State Council Information Office of the People's Republic of ChinaMay 2015, Beijing: https://china.usc.edu/prc-state-council-chinas-military-strategy-2015-may-26-2015

Central Military Commission of the People's Republic of China (PRC): http://eng.chinamil.com.cn/SinglePage/AboutUs/index.html

China's Military Strategy The State Council Information Office of the People's Republic of China May 2015, Beijing: https://www.chinadaily.com.cn/china/2015-05/26/content_20820628.htm

The Valdai Discussion Club: https://valdaiclub.com/

Valdai Discussion Club sessionVladimir Putin spoke at the final plenary session of the 16th meeting of the ValdaiInternational Discussion Club.October3,2019Soch http://en.kremlin.ru/events/president/news/19

Sheraliyev M. Z. INTERNATIONAL RELATIONS IN DIGITAL ERA //Galaxy International Interdisciplinary Research Journal. – 2022. – Т. 10. – №. 10. – С. 206-210.

22.ArtificialIntelligence Technologyand China’sDefense System Published April1, 2022By JieruoLi JournalofIndo PacificAffairs, AirUniversityPress https://www.airuniversity.af.edu/JIPA/Display/ Article/2980879/artificial-intelligence-technology-and-chinas-defense-system/

Arab Spring: https://www.history.com/topics/middle-east/arab-spring

Опубликован

2024-02-20

Как цитировать

Turobjonov, M. (2024). XALQARO MUNOSABATLARDA ZAMONAVIY URUSHLARNING YUZAGA KELISH SABABLARI (QO‘SHMA SHTATLAR VA XITOY XALQ RESPUBLIKASI MISOLIDA). Talqin Va Tadqiqotlar, 2(3(40). извлечено от https://talqinvatadqiqotlar.uz/index.php/tvt/article/view/1847